Khảo sát biểu hiện dấu ấn p53 trong tổn thương tân sinh nội biểu mô kết mạc mức độ nhẹ - Nguyễn, Thị Hoàng Lộc; Nguyễn, Phan Xuân Trường; Hồ, Anh Thi; Vũ, Thị Việt Thu; Lý, Thanh Thiện; Bùi, Thị Huyền Thương; Phạm, Quốc Thắng; Ngô, Quốc Đạt (Tạp chí Y Dược Huế, 2026)
Đặt vấn đề: Tân sinh biểu mô gai bề mặt nhãn cầu (Ocular Surface Squamous Neoplasia OSSN) bao gồm các tổn thương từ nghịch sản (Conjunctival Intraepithelial Neoplasia CIN) đến carcinôm tế bào gai (Squamous Cell Carcinoma SCC). Việc xác định chính xác mức độ ác tính và khả năng tiến triển là thách thức trong giải phẫu bệnh. Gen TP53 mã hóa protein p53 là gen ức chế u quan trọng, thường đột biến do tác động của tia cực tím (UV-B) - yếu tố nguy cơ chính của OSSN. Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng - mô bệnh học và biểu hiện p53 của các trường hợp CIN1, khảo sát mối liên quan giữa biểu hiện p53 và các đặc điểm lâm sàng - mô bệnh học, đồng thời so sánh biểu hiện p53 ở CIN 1 với mô kết mạc bình thường. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 25 trường hợp CIN 1 trong đó có 9 trường hợp có mẫu mô kết mạc bình thường tại Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh từ 2022 - 2024. Đánh giá biểu hiện p53 bằng hóa mô miễn dịch (HMMD) theo 2 kiểu hình: kiểu hoang dã và kiểu đột biến với các mức độ: biểu hiện rải rác, biểu hiện quá mức, không biểu hiện, biểu hiện bào tương. Kết quả: Trong 25 trường hợp CIN 1, tuổi trung bình là 45, nam chiếm ưu thế (84%). Đa số trường hợp biểu hiện p53 kiểu hoang dã (76%), trong khi 24% có kiểu p53 đột biến. Mức độ biểu hiện p53 ở nhóm CIN 1 cao hơn có ý nghĩa thống kê so với biểu mô kết mạc bình thường (p = 0,002). Kết luận: Nghiên cứu cho thấy CIN 1 gặp ưu thế ở nam giới và biểu hiện p53 trong CIN 1 chủ yếu là kiểu hoang dã, đồng thời nghiên cứu đã chứng minh mức độ biểu hiện p53 ở nhóm CIN 1 cao hơn hẳn so với biểu mô kết mạc bình thường với ý nghĩa thống kê rất rõ ràng. Điều này khẳng định p53 là dấu ấn nhạy bén với tổn thương tế bào do tia UV gây ra từ giai đoạn rất sớm.