Các dạng tồn tại của PD-L1 trong mô và máu ngoại vi - Lê, Thị Thanh Xuân; Mai, Thị Vân Anh; Lê, Thị Trang; Vũ, Kim Khánh; Đào, Thị Huyên; Đào, Anh Tuấn; Đinh, Hữu Tâm; Ngô, Thị Minh Hạnh; Nguyễn, Văn Chủ (Tạp chí Y Dược Huế, 2026)
Mục tiêu: Tổng quan các dạng tồn tại chính của programmed death-ligand 1 (PD-L1) trong mô và máu ngoại vi từ góc độ giải phẫu bệnh. Phương pháp: Đây là tổng quan tường thuật có định hướng, tổng hợp có chọn lọc tài liệu từ PubMed, Scopus và Google Scholar, được tra cứu đến tháng 4 năm 2026. Từ khóa chính gồm “PD-L1”, “PD-L1 immunohistochemistry”, “soluble PD-L1”, “exosomal PD-L1”, “PD-L1 glycosylation”, “nuclear PD-L1”, “liquid biopsy”, “spatial pathology”, “artificial intelligence”, “machine learning” và “immune checkpoint inhibitor”. Kết quả: PD-L1 là một biomarker đa tầng, tồn tại dưới dạng protein màng, dạng chịu glycosyl hóa, dạng trong nhân, dạng hòa tan, dạng gắn với exosome/túi ngoại bào, dạng trên tế bào u lưu hành và dạng RNA lưu hành. PD-L1 màng đánh giá bằng hóa mô miễn dịch vẫn là nền tảng thực hành hiện nay, nhưng kết quả phụ thuộc vào loại mẫu, clone, nền tảng xét nghiệm, ngưỡng cắt, dị hợp mô u và điều kiện tiền phân tích. Các dạng PD-L1 ngoài IHC cung cấp thêm thông tin sinh học và chuyển dịch, song mức độ chuẩn hóa chưa đủ để thay thế thực hành thường quy. Kết luận: Tiếp cận PD-L1 như một hệ biomarker đa tầng giúp diễn giải kết quả chính xác hơn, tránh quá diễn giải và hỗ trợ tốt hơn cho điều trị miễn dịch cá thể hóa.